تبلیغات
علوم دوم راهنمایی

علوم دوم راهنمایی
 
قالب وبلاگ

  فصل 14 – تبادل محیط 


ساختمان دستگاه تنفس :

دستگاه تنفس شامل بینی، حلق ،‌حنجره، نای و نایژه و شش است. هر نایژه در داخل شش ،‌انشعابات ریشه مانند زیادی دارد كه نایژك نام دارد. در انتهای هر انشعاب بسیار باریك، یك قسمت حباب مانند بنام كیسه ی هوایی وجود دارد.

 

 

  دم وم بازدم :

عمل تنفس در انسان شامل دو مرحله ی دم و بازدم است. ورود هوا از محیط بیرون به درون شش ها، مرحله دم و خروج آن از شش ها به بیرون مرحله بازدم را تشكیل می دهد.
همه فعالیتهایی كه در بدن شما صورت می گیرند، انرژی می خواهند. این انرژی از سوختن موادی مانند گلوكز و لیپیدها درون سلول ها ایجاد می شود. برای آن كه مولكول های گلوكز و چربی در داخل سلول بسوزند. یعنی به مولكول های كوچكتر تبدیل شوند.
 
لازم است ابتدا با اكسیژن تركیب شوند. به این نوع واكنش ها تنفس می گویند . گاز كربن دی اكسید،‌محصول همیشگی تنفس است. تأمین اكسیژن لازم برای كار سلول ها و دفع گاز كربن دی اكسید حاصل از آن ها، وظیفه ی دستگاه تنفس است.
  

 

  مقایسه كنید : 
1 – هوای دم و بازدم چه تفاوت هایی دارند؟
2 – مولكول اكسیژن
 O2 و كربن دی اكسید CO2 است. به نظر شما كربن (C) از كجا به اكسیژن اضافه شده است؟

- در هوای دم مقدار اكسیژن بیشتر است اما در بازدم مقدار كربن دی اكسید زیاد است - از شكسته شدن مولكول ،‌گلوكز در سلول كربن آزاد شده و در هنگام سوختن با اكسیژن تركیب می شود. گلوكز + اكسیژن ---> كربن دی اكسید+ آب

گاز

دم

بازدم

اكسیژن

21 درصد

17 درصد

نیتروژن

79 درصد

79 درصد

كربن دی اكسید

كم تر از 1/0 درصد

4 درصد

 

 

  آزمایش كنید ، اثبات وجود كربن دی اكمسید در هوای بازدم :
1 – مقداری آهك را در آب حل كرده و با كاغذ صافی آن را كاملاً صاف كنید.
2 – آب آهك را در شیشه ای بریزید و به وسیله یك نی نوشابه، چند ثانیه در آن بدمید؟
چه تغییری در محلول آب آهك صورت می گیرد؟
از كجا بفهمیم كه این تغییرمربوط به وجود كربن دی اكسید هوای بازدم است؟

- آب آهك كدر می شود
- از آنجا كه با وارد كردن هوای معمولی با یك تلمبه به داخل آب سطح آن كدر نمی شود.
  

 

  جریان هوا از بینی تا نایژه :

شما هوا را از راه بینی وارد شش های خود می كنید. این هوا ممكن است سرد، خشك و یا دارای ذرات غبار باشد. فضای داخلی بینی این هوا را گرم، مرطوب و تصفیه می كند . 
هوا پس از عبور از راه حلق وارد نای می شود . قطر نای ...مساوی است ولی نای به علت وجود غضروف در دیواره آن همیشه باز است. سطح داخلی نای دارای سلول هایی است كه مژك های كوتاه و فراوانی در سطح خود دارند. غده هایی كه در این دیواره وجود دارند. ماده مخاطی ترشح می كنند. این ماده و مژك ها ،‌ذرات ریزتر موجود در هوای دم را جذب می كنند و آن ها را به سمت بیرون می فرستند. بدین ترتیب هوای پاكیزه و مرطوب از راه نای وارد نایژه ها می شود. در افراد سیگاری،‌این مژك ها و غده های ترشح كننده مخاط كم كم از كار می افتند. بنابراین چنین افرادی برای خارج كردن ذرات موجود در دود سیگار،‌دچار مشكل می شوند واغلب سرفه می كنند.


 

 

  جریان هوا در شش ها :

كیسه های هوایی دیواره های نازكی دارند كه فقط یك لایه با سلول های پهن با قطر اندك دارند. اطراف كیسه های هوایی را مویرگ های خونی زیادی فراگرفته اند. دیواره ی كیسه ی هوایی و این مویرگ ها ، محل مناسبی برای نفوذ اكسیژن از شش ها به خون و برعكس عبور كربن دی اكسید از خون به شش هاست.
علت تبادل گازها،‌تفاوت در مقدار آن ها ، درون شش و خون است كه باعث ایجاد پدیده ی انتشار می شود. خونی كه به اطراف كیسه های هوایی می رود، اكسیژن كمی دارد. اما كربن دی اكسید حاصل از فعالیت سلول ها را به همراه آورده است. در عوض هوای دم دارای اكسیژن زیاد و كربن دی اكسید اندك است. این دو گاز می توانند از دیواره های نازك سلولی كیسه های هوایی به كربن دی اكسید اندك است.
این دو گاز می توانند از دیواره های نازك سلولی كیسه های هوایی به آسانی عبور كنند و با یكدیگر مبادله شوند. در نتیجه،‌خونی كه اكسیژن زیاد گرفته است به قلب باز می گردد تا در همه ی بدن توزیع شود یعنی به كنار سلول ها برسد.  

برای دیدن ادامه متن روی ادامه مطلب کلیک کنید

 

  ساختمان دستگاه دفع ادرار:

دستگاه دفع ادرار شامل كلیه ، میزنای ، مثانه و مجرای دفع ادرار است. كلیه ها در پشت معده و روده ها یعنی چسبیده به دیواره پشتی شكم قرار گرفته اند. به هر كلیه یك سرخرگ وارد می شود این رگ ،‌دو كلیه شعبه های زیادی پیدا می كند و به مویرگ های فراوانی تبدیل می شود. هم چنین هر كلیه یك سیاهرگ خارج می شود. هم چنین از هر كلیه یك سیاهرگ خارج می شود. این دو رگ،‌به بزرگ سیاهرگ پائینی متصل می شوند كه به سوی قلب می رود.

 

از هر كلیه ، یك لوله هم به نام میزنای خارج می شود. دو میزنای به كیسه ای به نام مثانه می روند تا ادرار ساخته شده در كلیه ها را در آن جمع كنند. وقتی مثانه از ادرار پی می شود احساس دفع ادرار را ایجاد می شود.  

 

  نفرون :

در هر كلیه ،‌در حدود یك میلیون واحد تصفیه به نام نفرون (لوله ادراری) وجود دارد. هر نفرون لوله ی بسیار باریكی است كه به چشم دیده نمی شود. و اطراف آن را مویرگ ها پوشانده اند. دیواره ی هر نفرون فقط یك لایه سلول دارد و بسیار نازك است. مواد زاید از مویرگ وارد نفرون (لوله ادراری) می شوند. به این ترتیب مواد زاید خونی كه از طریق سرخرگ ها وارد كلیه شده است. از خون خارج می شود. فرق خون سیاهرگی و سرخرگی كلیه چیست؟

 

 

  فكر كنید : 
در بدن به جز كلیه ها، چند اندام دفعی دیگر نیز وجود دارند. نام ونوع كارهای آنها را در جدولی مانند جدول زیر بنویسید.

نام اندام دفعی

محل در بدن

نوع كار

1- كلیه ها

2- غده های عروق

3- روده بزرگ

4- غده های اشكی

5- شش ها

دراخل شكم

در پوست

داخل شكم

داخل چشم

داخل قفسه سینه

دفع اوره،نمك ها وتنظیم مقدار آب بدن

دفع عرق،مواد زاید و خنك كردن بدن

دفع مواد زاید،تنظیم آب بدن

دفع آب،شستشوی چشم

دفع كربن و دی اكسید

 

 

  تعادل آب در بدن :

در فصل های قبل آموختید كه خون بایدمواد غذایی و اكسیژن لازم را به سلول های بدن برساند و مواد زاید آن ها را پس بگیرد. در این صورت تركیب خونی باید بطور دائم و مفید باشد و مواد محلول در پلاسما كم و زیاد شوند. البته تغییرات جزیی تركیبات خون اشكالی بوجود نمی آورد ولی این تغییر تركیب نباید از حد معینی بیشتر باشد. مقدار ماده ی لازمی مانند آب هم نباید زیادتر از حد شود.
اطراف بیشتر سلولهای زنده ی بدن ما را آب فرا گرفته است. جانورانی كه در داخل آب زندگی می كنند،‌از لحاظ جذب و دفع آن مشكلی ندارند. اما جانوران ساكن خشكی و خود ما اغلب با مشكل كم آبی بدن رو به رو می شویم كه باید آن را حل كنیم. كلیه اندامی است كه مقدار آب بدن را تنظیم می كند.
بدن شما در یك شبانه روز، از راه هایی آب خود را از دست می دهد و از راه هایی دیگر آب مورد نیاز خود را دریافت می كند. تصویر زیر ، ‌راه های جذب و دفع آب بدن را نشان می دهد.
  

 

  تنظیم محیط داخلی بدن :

اگر آب بدن اضافی باشد، توسط كلیه ها دفع می شود ادرار در كلیه ها ساخته می شود. درادرار اوره و مواد معدنی اضافی بدن هم وجود دارد. بعضی از مواد دفعی مانند اوره سمی هستند و اگر درخون بمانند شخص را مسموم می كنند. این ماده در آب حل می شود تا رقیق شود و دفع آن به بدن آسیب نرساند. شاخه هایی از اصلی ترین سرخرگ بدن،‌یعنی آئورت به كلیه وارد می شود. خون در این اندام ها گردش منظم دارد. در این میان كلیه ها مواد دفعی و اضافی خون را از آن می گیرند و به صورت ادرار دفع می كنند. حتماً توجه كرده اید كه مقدار دفع ادرار، به مقدار آشامیدنی هایی كه مصرف می كنید بستگی دارد. مقدار آب خون، هرگز نباید از حد معینی كمتر یا بیشتر شود. كلیه ها این حد را تنظیم می كنند. اگر مقدار آبی كه می خورید مناسب باشد. ادرار شفاف و تقریباً بی رنگ خواهد بود. در اطراف نفرن ها مواد زاید خون از آب گرفته تا نمك ها و به ویژه اوره) به داخل نفرون نفوذ می كنند و اندك اندك از كلیه برون می روند. به این مایع خارج شده از نفرون ها ادرار گفته می شود. كلیه اندام تنظیم كننده ی تركیب خون است.  

 

  تفسیر كنید : 
می دانیم كه آب لازم ترین ماده برای بدن است. اما كار مهم كلیه ها دفع این ماده است. آیا در كلیه ها، «آب ماده ی غیر لازم» محسوب می شود؟ چگونه ممكن است ماده ای هم لازم و هم غیر لازم باشد؟
در این جدول تركیب خون و ادرار با هم مقایسه شده اند.
1 – از مقایسه ی این ارقام چه نتیجه ای می گیرید؟
2 – پزشك ها اغلب از بیمار می خواهند كه تركیب ادرار خود را در آزمایشگاه مشخص كند، به نظر شما این كار چه كمكی به پزشك می كند؟

- چون آب در بدن مصرف نمی شود، اما موجب حمل و نقل مواد در بدن می شود

مواد

پلاسما(درصد)

ادرار(درصد)

آب
پروتئین
گلوكز
اوره (دارای نیتروژن)
سایر مواد نیتروژن دار
سدیم
سایر مواد معدنی

91
9
1/0
03/0
005/0
32/0
40/0

95
0
0
2
13/0
34/0
53/2

1 – نتیجه می گیریم كه در پلاسما بعضی از مواد زیاد هستند و در ادرار وجود ندارند(پروتئین – قند) و بعضی مانند آب دریا را ادرای زیادتر هستند. و مواد نیتروژن دار باید از بدن خارج شوند.
2- اندازه گیری مقدار بعضی از مواد در ادرار راهنمای خوبی برای تشخیص بیماری است. مثلاً وجود قند یا پروتئین در ادرار نشانه بیماری است.
  




[ جمعه 25 آذر 1390 ] [ 11:25 ق.ظ ] [ سجاد سعیدانژاد ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

كد تقویم

چت روم

كدهای جاوا وبلاگ

قالب وبلاگ

انواع کد های جدید جاوا تغییر شکل موس